De Nederlandse zorg staat voor grote uitdagingen op het gebied van toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit. Landelijke initiatieven zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en de nationale strategie voor het gezondheidszorginformatiestelsel stimuleren het eenduidig en gestandaardiseerd registreren van zorgdata en het hergebruik ervan voor secundaire doeleinden. Om data daadwerkelijk te kunnen hergebruiken voor secundaire doeleinden is een gestructureerde opslag en een goede ontsluiting ervan onmisbaar. De huidige oplossing van Kempenhaeghe voldoet niet meer aan de eisen, is niet integraal georganiseerd, moeilijk te beheren en afhankelijk van handmatige processen, waardoor effici毛nt hergebruik en samenwerking worden belemmerd.
Met het project Clinical Data Hub (CDH) is een systeem ontworpen dat data uit verschillende bronsystemen, zoals het EPD, PSG-, EEG- en PACS-systemen en experimentele sensoren, veilig, gestandaardiseerd en beheersbaar beschikbaar maakt voor wetenschappelijk onderzoek, met inachtneming van privacy- en kwaliteitsnormen. De aanpak volgde het Double Diamond-model (ontdekken, defini毛ren, ontwikkelen, opleveren) en werd ondersteund door het Nictiz-vijflagenmodel (organisatie, proces, informatie, applicatie, infrastructuur). Er is uitgebreid literatuuronderzoek gedaan, een marktverkenning uitgevoerd bij andere zorginstellingen, en het pakket van eisen is samen met stakeholders opgesteld. Functionele en technische eisen zijn vastgelegd in use-case diagrammen. Voor de architectuurkeuze van gestructureerde data is de Analytic Hierarchy Processmethode toegepast; voor ongestructureerde data is gekozen voor opslag in oorspronkelijke formaten.
Het uiteindelijke ontwerp omvat een duidelijke organisatorische structuur, waarbij een datamanager het beheer voert, technische ondersteund door Klinisch Fysica, I&A en BI-specialisten. Dataverzoeken worden beoordeeld door een lokale medisch-ethische commissie. Het proces is gestandaardiseerd, van aanvraag en goedkeuring tot automatische data-extractie, pseudonimisatie en veilige uitgifte via omgevingen zoals anDREa. Voor gestructureerde data is gekozen voor het OMOP Common Data Model, met gebruik van internationale terminologiestelsels zoals SNOMED CT en LOINC. Metadata worden beheerd in een datacatalogus volgens FAIR-principes. Onderzoekers ontvangen datasets in passende formaten, afhankelijk van hun technische vaardigheden, en kunnen onderzoeksresultaten terugleveren ter verrijking van de dataset. De infrastructuur bestaat uit dubbele servers, gescheiden opslagstructuren, beveiligde koppelingen met bronsystemen en voldoet aan AVG- en NEN7510- normen.
Met de ontwikkeling van de Clinical Data Hub heeft Kempenhaeghe een basis gelegd voor duurzaam, veilig en herbruikbaar databeheer. Door aansluiting bij internationale standaarden en landelijke initiatieven wordt de interoperabiliteit vergroot, en de technische en strategische validatie door TheHyve, gebruikers en bestuur bevestigt dat de oplossing aansluit bij de behoeften van de organisatie. Aanbevolen wordt om de functionaliteiten van de hub door te ontwikkelen op basis van gebruikersfeedback, processen en documentatie te borgen, actief te communiceren over beschikbare datasets, onderzoeksresultaten terug te koppelen naar de klinische praktijk en structureel de datakwaliteit en naleving van wet- en regelgeving te monitoren. Zo versterkt de Clinical Data Hub niet alleen het wetenschappelijk onderzoek, maar draagt zij ook direct bij aan verbeteringen in de pati毛ntenzorg.