Waarom zit je hart links en je lever rechts?
Met behulp van geavanceerde experimenten en simulaties hebben onderzoekers van de 黑料福利网 en Rijksuniversiteit Groningen enkele geheimen van orgaanasymmetrie in het menselijk lichaam onthuld. Resultaten van het onderzoek zijn nu gepubliceerd in Science Advances.
In een gezond menselijk lichaam zit het hart links en de lever rechts. Verrassend genoeg zitten bij sommige mensen deze organen andersom in hun lichaam. Deze normale of abnormale asymmetrie is terug te voeren op de tijd dat je een embryo was. In de eerste dagen van je ontwikkeling vormt zich op je embryo een kleine, met vloeistof gevulde holte, bekend als een embryonale knoop. Binnenin cre毛ren kleine microhaartjes, die trilharen worden genoemd, een stroompatroon dat bepaalt waar organen in je lichaam groeien. De wetenschap achter dit stromingsproces is echter tot nu toe een mysterie gebleven. Onderzoekers van de 黑料福利网 en de Rijksuniversiteit Groningen hebben belangrijke details achter het proces onthuld door als eerste ter wereld een kunstmatige embryonale knoop te bouwen. In deze kunstmatige embryonale knoop wordt via synthetische, magnetisch gestuurde cilia een stroompatroon gegenereerd. Via geavanceerde simulaties is onderzocht wat er in de knoop gebeurt. De resultaten van dit onderzoek zijn op 25 maart gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances.
Aan de buitenkant is het menselijk lichaam bilateraal symmetrisch. Een gezicht met twee ogen en twee oren die elkaar spiegelen. Ledematen die hetzelfde doen. Binnen in het lichaam is het een ander verhaal. Hoewel gepaarde organen, zoals longen en nieren, ongeveer bilateraal symmetrisch zijn, geldt dat niet voor de andere organen. We hebben geen twee harten of twee levers. Bovendien vind je deze organen aan tegenovergestelde kanten van het lichaam 鈥 het hart aan de linkerkant en de lever aan de rechterkant.
Dus, wat is de oorsprong van deze orgaanasymmetrie?
Embryonale oorsprong
Het is helemaal terug te voeren tot de eerste embryonale fase, zegt Jaap den Toonder, hoogleraar bij de faculteit Mechanical Engineering en hoofd van de Microsystems-onderzoeksgroep 黑料福利网. Het heeft te maken met wat er gebeurt in dat wat we de embryonale knoop noemen.
Een embryonale knoop is een kleine holte die een vloeistof bevat (bestaande uit water, eiwitten, hormonen en andere stoffen). De bovenkant wordt afgesloten door een membraan, terwijl de onderste laag is bekleed met enkele honderden kleine microhaartjes die trilharen worden genoemd. De hele node is slechts een paar honderd micrometer breed.
De cilia in de embryonale knoop draaien in dezelfde richting en maken een gekantelde kegelvormige beweging. Dit genereert een vloeistofstroom in de knoop tegen de klok in. Van deze stroming is bekend dat het een sleutelrol speelt in de links-rechtssymmetrie, aldus Den Toonder.
Kunstmatige knoop
Een cruciale vraag die echter onbeantwoord blijft, is hoe precies de stroming de links-rechtsverdeling van organen in het lichaam in gang zet. Eerdere studies wezen op verschillende redenen, zoals hoe de cilia bewegen en chemische processen die een rol spelen, maar er waren nog geen studies die precies hebben aangetoond hoe het werkt, vertelt Den Toonder. Om deze vraag te beantwoorden, leidde hij een project om een wereldprimeur te ontwerpen: een kunstmatige embryonale node. Tanveer ul Islam, (universitair hoofddocent bij het Zwitserse instituut EPFL) en Den Toonder waren verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de kunstmatige embryonale knoop. en, beiden verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, leidden de inspanningen om een model te ontwikkelen om de embryonale knoop te simuleren.
Zorgvuldig fabricageproces
Het bouwen van de kunstmatige embryonale knoop in het laboratorium was vooral het werk van Tanveer ul Islam, een postdoctoraal onderzoeker aan de 黑料福利网. Het ontwikkelen van de kunstmatige embryonale knoop omvatte twee belangrijke microfabricageprocessen. In het eerste proces maakten we de cilia van een uniek magnetisch polymeermateriaal, dat werd ontwikkeld in het MicrofabLab van de 黑料福利网. Het tweede proces betrof het maken van de knoop zelf, zegt Tanveer ul Islam. De combinatie van deze twee processen werd bemoeilijkt door de grootte van de microcilia, die slechts 2 micrometer dik en 23 micrometer lang zijn.
In het microfabricageproces kan verkeerde uitlijning van lagen leiden tot fouten. We vonden een manier om de twee delen te combineren zonder dat er een verschuiving ontstaat. Een verkeerde uitlijning, hoe klein ook, zou de knoop beschadigen,鈥 legt Tanveer ul Islam uit.
Nieuwe magnetische methode
Om de zogeheten extra-embryonale vloeistof binnen de knoop na te bootsen, gebruikten de onderzoekers een vloeistofmengsel dat voornamelijk uit water bestond. Hoewel de kunstmatige embryonale klieren ongeveer vijf keer groter zijn dan echte embryonale klieren (ongeveer 500 micrometer doorsnede), hebben ze nog steeds een lengteschaal die vergelijkbaar is met echte embryonale klieren. De reden voor deze grootte is dat de lichtmicroscoop de beweging van alle cilia en de vloeistof niet nauwkeurig zou kunnen visualiseren als de knoop kleiner was, legt Tanveer ul Islam uit.
Vervolgens ontwierp Tanveer ul Islam met zijn collega's een manier om de magnetische cilia te beheersen, terwijl ze tegelijkertijd het stroompatroon dat binnen de knoop ontstond observeerden. We ontwikkelden een nieuwe magnetische methode om de beweging van de trilhaartjes te sturen. We hebben deze methode ook laten patenteren. Met behulp van kleine lichtgevende deeltjes konden we de vloeistofstroom heel precies filmen. Zonder deze visualisatiemethode zouden wij niet in staat zijn geweest om te achterhalen hoe de embryonale knoop functioneert, aldus Tanveer ul Islam. Visualisaties toonden aan hoe de cilia de stroming in de cel starten, wat zeer specifieke stromingspatronen veroorzaakt. Het is echter belangrijk te onthouden dat er geen biologische materie in onze cel zit. Het is een volledig synthetische cel, voegt Den Toonder toe.
Mechanismen die samenwerken
Hij vervolgt: 鈥淓r bestaan verschillende hypotheses om uit te leggen hoe asymmetrie ontstaat. E茅n hypothese stelt dat de cilia aan de onderkant de stroming veroorzaken. Andere cilia, die niet kunnen bewegen, ook wel primaire cilia genoemd en gelegen aan de randen van de knoop, voelen vervolgens de sterkte van die stroming doordat ze vervormen. Dit activeert op zijn beurt een genetisch programma dat de ontwikkeling van asymmetrische organen aanstuurt. Een andere hypothese is dat dit genetische programma juist wordt gestart doordat de nodale stroom zorgt voor een ongelijke verdeling van morfogenen, signaalmoleculen, binnen de knoop.鈥
Om deze hypotheses te testen met behulp van de stromingspatronen die in de kunstmatige embryonale knoop werden gemeten, was het numerieke model van Ishu Aggarwal en Patrick Onck van de Rijksuniversiteit Groningen van groot belang. De combinatie van de experimenten en de simulaties liet zien dat beide mechanismen, het buigen van de primaire cilia 茅n de verdeling van morfogenen, samenwerken. Dit wijst erop dat er een synergie bestaat tussen deze twee manieren van waarnemen, die samen de links鈥憆echtsasymmetrie in de orgaanontwikkeling aansturen.
Stijve staafjes
Jaap en ik werken al meer dan twintig jaar samen aan onderzoek naar kunstmatige magnetische trilhaartjes, zegt Patrick Onck. Onze samenwerking bij het simuleren van de kunstmatige embryonale knoop is gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Tot nu toe is het geen enkele onderzoeksgroep gelukt om de hele embryonale knoop te simuleren, omdat bestaande modellen te veel rekenkracht nodig hebben.
Om de vloeistofstroom in de embryonale knoop te simuleren, hebben we de cilia gemodelleerd als stijve staafjes. Deze volgden precies het veranderende magnetische veld dat we in de experimenten gebruikten. Door de cilia op de gemeten plekken te zetten, konden we het stromingspatroon uit de experimenten goed nabootsen, licht Onck toe.
De Groningse onderzoekers gebruikten een zelfgemaakt algoritme om de simulaties eenvoudiger te maken. Normaal verdelen modellen de vloeistof in heel kleine blokjes, maar in drie dimensies wordt dat snel te ingewikkeld. Zeker voor een embryonale knoop op microschaal met honderden trilhaartjes. Daarom maakten we een set vergelijkingen waarmee we de stroming toch konden berekenen binnen een redelijke tijd. Toch duurden de simulaties nog maanden op onze supercomputers, vertelt Onck.
Het belangrijkste is dat we niet alleen de stroming hebben gesimuleerd, maar ook hoe morfogenen zich in de knoop verspreiden en hoe de primaire cilia vervormen. Samen met de experimenten was deze aanpak nodig om te laten zien wat de links-rechtsasymmetrie veroorzaakt: de samenwerking tussen beide mechanismen.
Het stokje overdragen
Voor Den Toonder is het artikel in Science Advances de bekroning van zijn eerste door een , dat in 2019 werd toegekend.
Onze kennis over de kunstmatige embryonale knoop is klaar om doorgegeven te worden aan biologen, clinici en andere onderzoekers. Zij kunnen nu de complexiteit van de embryonale knoop verder gaan verkennen. Dit was een vijfjarig project en betrof bijdragen van verschillende onderzoekers naast Tanveer ul Islam, Yves, Ishu en Patrick. We willen het delen met de wereld, en met mensen die toepassingen hiervoor kunnen bedenken. We zijn blij het stokje aan anderen over te kunnen dragen, zegt Den Toonder.
Het einde van dit project betekent niet het einde van Den Toonders werk aan cilia, dat hij via andere projecten in zijn onderzoeksgroep zal blijven bestuderen. Sinds begin dit jaar richt hij zich op zijn tweede ERC Advanced Grant-project. Het doel van dat project is te proberen te ontdekken hoe kankercellen bloedvaten gebruiken om zich van het ene deel van het lichaam naar het andere te verspreiden.
Jaap den Toonder in het MicrofabLab. Fotograaf: Bart van Overbeeke
-
Auteurs
Tanveer ul Islam
Ishu Aggarwal
Yves Bellouard
Patrick R. Onck
Jaap M. J. den Toonder
Het laatste nieuws