Nieuwe Code of Conduct maakt duidelijk: zo willen we met elkaar omgaan
“De nieuwe gedragscode helpt om duidelijker te maken wat gewenst gedrag in de praktijk betekent.”
De kernwaarden van onze universiteit, Curious, Open, Respectful en Responsible, kortweg CORe, zijn eind 2024 vastgesteld. Maar hoe werken, studeren en leven we samen aan onze universiteit? De waarden zijn nu uitgewerkt in een nieuwe gedragscode voor de hele ϸ-gemeenschap. Zodat iedereen weet hoe we met elkaar omgaan, met de nadruk op positief en gewenst gedrag.
Na de vaststelling van de kernwaarden, was het tijd om de gedragscode van de ϸ te herzien op basis van deze waarden. “We zijn daarbij uitgegaan van gewenst en positief gedrag, in plaats van een lijst met wat niet mag”, vertelt Ingrid Heynderickx, ambassadeur integriteit en sociale veiligheid, en een van de schrijvers van de nieuwe .
De nieuwe gedragscode geldt voor iedereen in de ϸ-gemeenschap, van studenten en medewerkers tot bestuurders en gasten. “We gaan ervan uit dat iedereen weet hoe je je hoort te gedragen. De code helpt om duidelijker te maken wat dat in de praktijk betekent”, vult Corlien van Dam aan, beleidsadviseur bij HRM.
Een team uit verschillende diensten heeft de afgelopen periode intensief gewerkt aan de nieuwe gedragscode. Naast Heynderickx en Van Dam, zijn ook Inge Adriaans (beleidsadviseur social safety studenten bij ESA) en Henny van Alphen (coördinator van de Integrity & Social Safety Desk) betrokken bij de totstandkoming.
Uitgewerkt per rol
In de Code of Conduct is vanuit verschillende perspectieven uitgewerkt wat gewenst gedrag is en welke verantwoordelijkheden daarbij horen. Denk aan: hoe ga je als collega’s met elkaar om, hoe horen wetenschappers zich te gedragen, wat zijn de verantwoordelijkheden van docenten, supervisors, managers en bestuurders? Maar ook: hoe willen we dat studenten zich gedragen tegenover elkaar en tegenover docenten en staf?
“Door deze rolgerichte uitwerking wordt het voor iedereen duidelijk wat voor gedrag we van hen verwachten”, zegt Van Dam. “Daarmee gaat het hopelijk meer leven.” “Je kunt elkaar er ook op aanspreken”, vult Van Alphen aan. “De gedragscode geeft een algemene leidraad, we nodigen iedereen uit om dit zelf door te vertalen naar gedrag in de eigen dagelijkse praktijk.”
Eén basis voor de hele community
Naast de herziening van de Code of Conduct, is ook gewerkt aan twee nieuwe regelingen die hiermee samenhangen: de meldregeling voor ongewenst gedrag en het sanctiebeleid. “Die drie documenten horen bij elkaar. Samen laten ze zien wat we van elkaar verwachten, waar je terechtkunt als er iets niet goed gaat, en hoe we vervolgens omgaan met die meldingen”, legt Heynderickx uit. De Code of Conduct is deze week vastgesteld, de andere twee documenten volgen later dit jaar.
De universiteit wil met de nieuwe regelingen één duidelijke basis neerzetten voor de hele gemeenschap. “Sociale veiligheid en integriteit raken iedereen”, zegt Inge Adriaans van ESA. “Studentbestuurders van de aan de ϸ verbonden studie-, studenten- en sportverenigingen kunnen verwijzen naar de algemene ϸ Code of Conduct in hun eigen huis- en gedragsregels. Of, indien ze dat hebben: hun eigen gedragscode”, vult Adriaans aan. Zij wordt regelmatig benaderd door studentenverenigingen die een eigen gedragscode willen ontwikkelen. “ De ϸ Code of Conduct is leidend en is de paraplu waarmee ze aan de slag kunnen.”
Oefening baart kunst
Naast de nieuwe regelingen werkt de universiteit ook aan trainingen en workshops rond integriteit en sociale veiligheid. Een voorbeeld is het , waarin studenten en medewerkers leren hoe ze kunnen ingrijpen als ze ongewenst gedrag zien. “Er loopt momenteel een pilot waarbij we onze eigen studenten opleiden om active bystander-trainingen te geven aan studenten”, zegt Adriaans.
Bachelorstudent Petar Kalinov is één van de studenten die onlangs is opgeleid tot trainer van de zogeheten active bystander trainingen. In deze training leert hij medestudenten wat ongewenst gedrag is, hoe je het herkent, en wat je als omstander kunt doen.
Tijdens de training gebruikt Kalinov de CORe waarden van onze universiteit, Curious, Open, Respectful, Responsible, om duidelijk te maken wat gewenst gedrag is. “Vaak gaan we door het leven zonder ongewenst gedrag meteen te herkennen. Denk aan situaties waarin iemand een grap maakt die eigenlijk niet zo leuk is, of wanneer iemand anders wordt behandeld vanwege gender. Zulke opmerkingen worden meestal maar gelaten voor wat ze zijn, zonder dat iemand er iets van zegt”, legt Kalinov uit.
Maar het gaat ook om duidelijker grensoverschrijdend gedrag, zegt hij. “Bijvoorbeeld wanneer iemand op een feest te dicht bij je komt staan, of je blijft lastigvallen. In de training kijken we naar alles wat iemand zegt of doet waardoor een ander zich ongemakkelijk voelt. En vooral: wat jij als omstander kunt doen om te helpen.”
Volgens Kalinov zit de grootste waarde van de training in bewustwording. “We willen dat mensen zich betrokken voelen bij elkaar. Deze training helpt je om je beter in een ander te verplaatsen. Dat maakt samenwerken in groepen ook makkelijker.”
De training schuurt soms bewust een beetje. “We laten bijvoorbeeld een video zien over ongewenst gedrag richting vrouwen en vragen daarna wat dat met de deelnemers doet. Dat kan ongemakkelijk zijn, maar juist daar leer je van.” Hij ziet dan iets moois gebeuren. “Je merkt dat mensen om elkaar geven, ook als ze verschillend zijn.”
Deelnemers maken ook kennis met de 5D-methodiek: direct, delay, distract, delegate en document. “Dat zijn vijf manieren waarop je als omstander kunt reageren. Je kiest wat past bij de situatie.”
“We doen het uiteindelijk samen”, zegt hij. “Met kleine acties kun je al verschil maken. Zo zorgen we ervoor dat onze universiteit een fijne en veilige omgeving is.”
Studenten kunnen zich individueel of in groepsverband voor een active bystander training. Een training duurt twee uur. De ideale groepsgrootte is tussen de 10-25 personen. Kleinere groepjes kunnen worden samengevoegd. De komende maanden worden nieuwe data voor trainingen voor studenten en medewerkers vastgelegd.
Foto: Bart van Overbeeke
Waar kun je terecht
Iedereen in onze gemeenschap kan voor vragen of advies terecht bij onze Integrity & Social Safety Desk. Een van de vertrouwenspersonen gaat het gesprek met je aan, en helpt je te bepalen welke volgende stap passend is. Soms is zo’n gesprek al voldoende, onderneem je zelf actie, of is een formele melding de volgende stap.
Als iemand een formele melding doet van grensoverschrijdend of niet-integer gedrag, dan komt een integrity casemanager van de desk in beeld om het proces te begeleiden. De vertrouwenspersoon blijft de melder ondersteunen gedurende het hele proces indien gewenst. “De werkwijze van de vertrouwenspersonen is niet nieuw, maar we hebben die nu transparant uitgewerkt in de meldregeling”, zegt Heynderickx.
Helderheid geven
Van Alphen: “Om vertrouwen te geven in het systeem is er allereerst helderheid nodig over wat je moet doen als je iets vervelends meemaakt op de campus, of als je grensoverschrijdend gedrag ziet: wat doe je dan, waar kun je dit melden en wat gebeurt er vervolgens mee? In de meldregeling beschrijven we stap voor stap wat er gebeurt als iemand een melding doet over sociale veiligheid of integriteit.”
Daarbij is niet over een nacht ijs gegaan. “We hebben workshops georganiseerd met mensen uit het zorglandschap van de universiteit onder begeleiding van extern bureau Governance and Integrity International”, vertelt Van Alphen. “Ombudsen, studieadviseurs, de PhD-EngD counselor, vertrouwenspersonen, HR-adviseurs, beleidsmedewerkers en leden van de Universiteitsraad: ze hebben allemaal meegedacht over de meldregeling.”
Samen richting een oplossing
De insteek bij meldingen is altijd om er samen uit te komen, zegt Van Alphen. “Het allerbelangrijkste is dat mensen zich melden bij de desk, zodat de vertrouwenspersonen samen met jou kunnen kijken naar een oplossing. Hoe eerder je komt, hoe gemakkelijker je samen weer op het juiste spoor kunt komen.”
Sanctieregeling
Wanneer het toch komt tot een formele melding of klacht, kan er een sanctie opgelegd worden. Op dat moment komt de sanctieregeling in beeld. “De sancties zelf zijn niet nieuw”, zegt Van Dam. “Ze staan bijvoorbeeld al in de cao of in het Burgerlijk Wetboek. Maar ze stonden verspreid. Nu hebben we ze bij elkaar gebracht en vooral het proces eromheen duidelijker gemaakt.”
Het doel is ook om meer consistentie te krijgen. “Als er sancties nodig zijn, wil je dat vergelijkbare situaties ook vergelijkbaar worden behandeld”, zegt Van Alphen. “Daarvoor is het belangrijk om inzicht te hebben in wat er over de hele campus gebeurt.”
Het belangrijkste is dat mensen zich melden, zodat we samen naar een oplossing kunnen toewerken.
Henny van Alphen, coördinator Social Safety & Integrity desk
In het document staat niet expliciet beschreven welke sancties op welk ongewenst gedrag volgen. Er worden wel suggesties genoemd van mogelijke sancties voor studenten en medewerkers, zoals bijvoorbeeld een waarschuwing, een tijdelijke uitsluiting van onderwijsactiviteiten, of een schorsing.
“Een sanctie is altijd maatwerk, en moet in proportie staan met wat er gebeurd is”, zegt Van Alphen. Ze benadrukt dat het opleggen van sancties een laatste middel is. “Zo’n proces is al heel impactvol voor iedereen die erbij betrokken is. Daarom wil je eerst kijken of er andere oplossingen mogelijk zijn.”
Steeds zichtbaarder
Parallel aan de nieuwe regelingen is ook de Integrity & Social Safety Desk verder ontwikkeld. Daar werkt inmiddels een divers team van tien vertrouwenspersonen, waar dat er eerder vier waren.
“Dat maakt een groot verschil”, zegt Van Alphen. “Ze hebben nu naast de gesprekken ook ruimte om gevraagd en ongevraagd advies te geven, en om zichtbaarder te zijn op de campus, zodat onze gemeenschap hen makkelijk kan vinden als er iets speelt of ze behoefte hebben aan een luisterend oor.”
Fijne werk- en studiecultuur
Het doel van al die initiatieven is hetzelfde, zegt Heynderickx: “Zorgen dat we een fijne werk- en studiecultuur creëren en voorkomen dat ongewenste situaties ontstaan. We hopen dat mensen dankzij deze regelingen weten wat we van elkaar mogen verwachten en waar ze terechtkunnen als iets speelt.”
Van Alphen besluit: “Ik ervaar dat mensen meestal goede intenties hebben. We maken allemaal weleens fouten. Het mooiste is om te zien wat er gebeurt als mensen snel met elkaar in gesprek gaan en het samen oplossen.”
Uit onze strategie: over onze CORe values
Bij de ϸ staan mensen centraal. Zij vormen het hart van onze universiteit. We willen een veilige en stimulerende omgeving bieden om te werken, te studeren en te groeien. Collegialiteit en wederzijds respect zijn daarbij essentieel.
Samen bouwen we aan een cultuur gedragen door vier kernwaarden: Curious, Open, Respectful en Responsible. Deze waarden vormen het kompas voor hoe we met elkaar omgaan en samen verder groeien.
Foto: Vincent van den Hoogen
Geschreven door
Meer over onze strategie