Hoe onbekenden in de menigte onze keuzes op het station beïnvloeden
Met drie jaar aan anonieme trajectopnames van station Eindhoven Centraal hebben ϸ‑onderzoekers laten zien dat vreemden invloed hebben op de routekeuzes die je in menigten maakt, en dat je eerder geneigd bent vreemden te volgen, zelfs als die route minder efficiënt is.
Elke dag vormen miljoenen mensen menigten in steden, op vliegvelden, in voetbalstadions en op treinstations. De meeste mensen in zulke menigten kennen elkaar niet. Toch wordt het gedrag van de menigte sterk beïnvloed door hoe al deze onbekenden op elkaar reageren. Onderzoekers van de ϸ, Ziqi Wang en Federico Toschi, samen met Alessandro Gabbana van de Universiteit van Ferrara in Italië, analyseerden drie jaar aan gegevens van looproutes van mensen die uitstapten op perron 4 van station Eindhoven Centraal. In een wereldwijd unieke studie laten hun resultaten zien dat onze keuzes in menigten worden beïnvloed door het gedrag van vreemden. Mensen volgen namelijk vaak degene die voor hen loopt, zelfs wanneer er efficiëntere routes beschikbaar zijn.
In een menigte ken je meestal niemand. Iedereen is een vreemde voor elkaar. Maar er is nog weinig onderzoek gedaan naar hoe deze onbekenden elkaars keuzes beïnvloeden.
Ziqi Wang en Federico Toschi van de faculteit Toegepaste Natuurkunde en Science Education, samen met Alessandro Gabbana van de Universiteit van Ferrara in Italië, onderzochten dit op station Eindhoven Centraal. Ze wilden weten hoe onbekenden invloed hebben op de keuzes die mensen maken wanneer ze in een menigte lopen.
“Met speciale sensoren boven het perron verzamelden we drie jaar lang gegevens over hoe mensen lopen, van maart 2021 tot maart 2024,” vertelt Toschi. “In totaal ging het om ongeveer 30 miljoen looproutes. Het ging om mensen die uit de trein stapten en mensen die op het perron wachtten. Voor dit onderzoek werkten we samen met ProRail. Dat doen we vaker bij studies over voetgangersstromen op Eindhoven Centraal.”
Toschi doet al langer onderzoek naar hoe mensen zich bewegen in een menigte. In 2021 won hij samen met anderen de Ig Nobelprijs voor natuurkunde. Deze prijs kregen ze voor onderzoek naar de manier waarop voetgangers afstand van elkaar houden.
Keuzes van voetgangers op perron 4
Niet alle dertig miljoen loopbewegingen zijn meegenomen in het onderzoek. “Voor deze studie waren we maar in één specifieke groep voetgangers geïnteresseerd,” zegt Wang. “We keken alleen naar reizigers die uit de trein stapten op perron 4, vlak bij een kiosk op het perron. Daarna onderzochten we welke route deze reizigers kozen rond de kiosk, en hoe hun keuze werd beïnvloed door onbekenden die vóór hen liepen.”
Na deze selectie hielden de onderzoekers ongeveer 100.000 reizigers over. Deze mensen stapten uit in de deuropeningen vlak bij de kiosk en moesten vervolgens kiezen tussen twee routes: Route A of Route B. Hoe druk het was op de routes hing af van de deurzone waar mensen uitstapten.
“Wanneer reizigers uitstappen bij zone L3, gebruiken ze beide routes ongeveer evenveel,” zegt Toschi. “Dat komt doordat beide routes ongeveer even lang zijn. Maar het blijft een echte situatie in een druk station. Daardoor kunnen veel dingen invloed hebben: wat reizigers kunnen zien, of ze het station goed kennen, of dat ze haast hebben. Doordat we zo veel gegevens hebben en ons op drie deurzones hebben gericht, worden deze verschillen kleiner en kunnen we betere conclusies trekken.”
“Wanneer reizigers uitstappen bij zone L3, gebruiken ze beide routes ongeveer even vaak, omdat de routes ongeveer even lang zijn,” zegt Toschi. “Maar het blijft een situatie in de echte wereld. Daardoor kunnen veel dingen invloed hebben, zoals wat reizigers kunnen zien, of ze het station goed kennen, of dat ze haast hebben. Doordat we heel veel gegevens hebben en ons richten op drie deuropeningen, worden deze effecten kleiner.”
Invloed van de onbekende
Hoe wisten de onderzoekers of reizigers elkaar niet kenden en geen groep vormden?
“We ontwikkelden een wiskundige methode om groepen te herkennen,” zegt Wang. “We keken hoe dicht mensen bij elkaar liepen en of ze dezelfde snelheid en richting hadden. De meeste gevonden groepen bestonden uit twee personen: één persoon die leidde en één die volgde.”
Toen de groepen eenmaal waren herkend, gingen de onderzoekers kijken naar interacties tussen onbekenden. De resultaten verrasten hen. “We hadden niet verwacht dat reizigers zo sterk de neiging hebben om de persoon vóór hen te volgen, vooral wanneer ze die persoon helemaal niet kennen,” zegt Toschi.
Om de resultaten van station Eindhoven Centraal te controleren, maakten de onderzoekers een computermodel. Dit model liet zien dat mensen inderdaad vaak het pad volgen van onbekenden die voor hen lopen.
Voor Wang was het bijzonder om drie jaar aan menselijk gedrag terug te zien in duidelijke patronen. “Dit was de eerste keer dat ik gegevens onderzocht over hoe mensen zich bewegen. Het ‘volgen‑van‑onbekenden‑effect’ liet zien dat menigten op het station niet altijd logisch of efficiënt handelen.”
Lawines!
Door de ontdekking dat onbekenden elkaar volgen, wilden de onderzoekers weten of deze keuzes in groepjes voorkomen. Simpel gezegd: als één persoon een onbekende volgt, wordt die persoon dan op zijn beurt ook weer gevolgd door een onbekende? En hoe groot zijn deze zogenoemde “keuze‑lawines”?
“We waren benieuwd of de keuze van één persoon om route B te nemen een soort lawine kon veroorzaken,” zegt Toschi. “In mijn onderzoeksgroep bestuderen we vergelijkbare effecten, zoals hoe bewegingen in dichte vloeistoffen leiden tot plotselinge veranderingen, net als bij kleine aardbevingen. Dus we vinden het leuk om de ‘natuurkunde van lawines’ te onderzoeken!”
Uit de analyse van de gegevens bleek dat als één reiziger voor Route B koos, andere reizigers daarna vaker ook Route B kozen.
“Het was verrassend én spannend om deze ‘lawines’ in de data terug te zien,” zegt Wang.
Dit onderzoek laat niet alleen zien hoe mensen op onbekenden reageren in een menigte, maar kan in de toekomst ook helpen bij het ontwerpen van veiligere stations en looproutes, en bij het monitoren en sturen van drukte in realtime.
Publicatiedetails
Z. Wang, A. Gabbana, & F. Toschi, Avalanches of choice: How stranger-to-stranger interactions shape crowd dynamics, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 123 (8) e2528167123, (2026).
Mediacontact
Het laatste nieuws