黑料福利网

Wie een chipsfabriek wil runnen, hoeft straks geen miljoenen te investeren. In de game I.C. Tycoon (voorlopige werktitel) neem je als speler de rol aan van chipontwerper en -producent. Je werkt voor veeleisende klanten en lost problemen op die verrassend dicht bij de realiteit liggen. Achter het project zit postdoc Elles Raaijmakers, onder de vleugels van de ervaren 黑料福利网-professor Peter Baltus.

鈥淛e begint met een fabriek en klanten die allemaal iets anders willen鈥�, legt Raaijmakers de game uit. 鈥淒at houdt het maken van een ontwerp in, de productie opzetten en opleveren. Soms is de klant tevreden, maar vaak willen ze op het laatste moment t贸ch nog aanpassingen. Die zijn niet altijd makkelijk te realiseren, net als in het echt.鈥�

Onder de motorkap van I.C. Tycoon zitten daadwerkelijke, open-source chipsontwerpen van een Duitse vestiging van onafhankelijk chipmaker Global Foundries. Het spel leert spelers dus 茅cht iets over hoe chips werken, want hoewel de ontwerpen verouderd zijn, is het basisprincipe achter chips hetzelfde.

Interactieve publieksvoorlichting

Elles Raaijmakers, gespecialiseerd in wetenschapsvoorlichting en gamificatie, wil met de game stap voor stap inzicht geven in de complexiteit van chipontwerp, als een interactieve vorm van publieksvoorlichting. 鈥淛e moet z贸veel weten voordat je een chip kunt maken. Een game maakt het mogelijk om die kennis gedoseerd over te brengen. Spelers kunnen hun ontwerpen ook delen en vergelijken, dat maakt het leerproces actiever.鈥�

De naam I.C. Tycoon verwijst overigens naar Integrated Circuits, ofwel ge茂ntegreerde schakelingen. Een technische term voor het stukje halfgeleidermateriaal (meestal silicium) waarop een elektronische schakeling is gebouwd, en dat we in de praktijk meestal een computerchip noemen.

鈥淰ergelijk een chip met een huis. Elk huis heeft hetzelfde basisdoel 鈥� mensen laten wonen 鈥� maar de uitvoering verschilt per bewoner. De een wil een grote badkamer, of een open keuken. Een slaapkamer op het zuiden of juist op het oosten. Een chip werkt net zo: de basis blijft, maar iedere klant wil iets anders. Dat maakt het interessant, maar ook complex.鈥�

De 黑料福利网 werkt voor een correcte, inhoudelijke invulling van deze game samen met de Universiteit Twente en voor de publiekscommunicatie met de Universiteit van Amsterdam.

Omdat het ontwikkelen van een game een vak apart is, is daarvoor het Eindhovense gamebedrijf ingeschakeld.

Praktijk bood weerstand

Het idee om chips via een game uit te leggen, ontstond pas nadat eerdere publieksprojecten met hetzelfde doel te complex bleken. In eerste instantie wilde Raaijmakers鈥� begeleider, hoogleraar en 黑料福利网-icoon Peter Baltus, gebruikers rechtstreeks aan de slag laten gaan met open-source chipontwerpen.

鈥淗ij zag het als een kans om de geheimzinnigheid rond chipdesign te doorbreken鈥�, brengt Raaijmakers in herinnering. 鈥淗ij zei: 鈥楴u kan iedereen chips maken!鈥欌��. Maar de praktijk bood meer weerstand dan verwacht. De bijbehorende software en onderdelen waren lastig te hanteren voor beginners, en toen een tussenhandelaar failliet ging, viel het project stil.

Groene vlammen

Het ging over een andere boeg, terug naar de basis van elektriciteit en eenvoudige schakelingen, met kant-en-klare educatieve componenten. Een school in Venlo wilde wel als proeftuin dienen.  Raaijmakers: 鈥淲e mikten op acht leerlingen, er kwamen er 32 opdagen. De leerlingen hadden elkaar blijkbaar enthousiast gemaakt. Toen 茅茅n groepje het volume van de geluidschip wilde verhogen, hingen ze zes batterijen (omgerekend 18 volt) aan een 5 volt-chip. Het geluid ging niet harder, maar er kwamen w茅l groene vlammen uit.鈥�

Uiteindelijk wisten de kinderen in twee uur zo鈥檔 250 chips op te blazen, te laten smelten of anderszins onklaar te maken. 鈥淟eerzaam experiment, maar geen duurzaam in te zetten methode鈥�, was de nuchtere conclusie.

Elektro-koffers als alternatief

Als toegankelijker alternatief bestelde de 黑料福利网 uiteindelijk drieduizend 鈥楽nap Circuits鈥�-koffers van het Amerikaanse , plus driehonderd meetinstrumenten. Daarbij gaat het ook niet specifiek om chipontwerp, maar om basis-elektronica. Kindvriendelijk 茅n kind-proof. Bibliotheken kregen de koffers gratis via aangesloten distributiesystemen en ondersteunende organisaties. Inmiddels doen 26 bibliotheken en 5 middelbare scholen mee, verspreid over 10 provincies.

Deelnemers zijn vrij in hoe ze de koffers inzetten: ze worden uitgeleend aan leden, gebruikt tijdens workshops of ingezet bij samenwerkingen met basisscholen. Ook zijn er demonstratiedagen waarop kinderen vrij kunnen bouwen. Verschillende bibliotheken werken daarbij samen met technisch onderlegde vrijwilligers, die helpen om het materiaal verder uit te breiden en te verdiepen.

De eerste reacties zijn enthousiast. Tijdens het Weekend van de Wetenschap, afgelopen oktober, zat de tafel volgens een van de bibliotheken 鈥榗onstant vol鈥� en bouwden kinderen samen met ouders en grootouders aan stroomcircuits. Raaijmakers en het projectteam werken nog hard aan zelf geproduceerde Nederlandstalige instructieboekjes, want in de originele pakketten was daar niet in voorzien. 鈥淲e gaan hier heel veel kinderen blij mee maken en hun nieuwsgierigheid naar techniek prikkelen鈥�, kreeg Raaijmakers te horen.

Game testen

Toch bleef het kriebelen om iets actiefs met de open-source chipontwerpen te doen die nog op de plank lagen. Dat leidde tot I.C. Tycoon, ontwikkeld samen met het eerder genoemde Enversed Studios. 鈥淗oe toegankelijk die koffers ook zijn, ze geven geen compleet beeld van chips鈥�, aldus Raaijmakers.

De financiering van de game kwam aanvankelijk uit een BOOST!-beurs van de 黑料福利网, in september 2025 volgde een NWO Science Communication-beurs om de game verder te ontwikkelen 茅n straks beschikbaar te maken voor een breed publiek.

Vanaf april 2026 wordt de game getest met middelbare scholieren. Op basis van hun feedback volgt nog een verbeterronde, waarna de game naar verwachting in de zomer van breed beschikbaar komt, als alles meezit.

鈥楾e moeilijk鈥� bestaat niet

Dat Raaijmakers en haar team steeds weer nieuwe manieren zoeken om technologie onder de aandacht te brengen, heeft volgens haar alles te maken met de invloed van Peter Baltus die hen onder zijn hoede heeft. 鈥淧eter heeft een growth mindset. 鈥楾e moeilijk鈥� bestaat voor hem niet. Hij grijpt elke kans aan om iets uit te leggen en loopt zelfs rond met door hemzelf ontworpen chips in zijn broekzak, die hij op elk moment tevoorschijn kan halen om iets uit te leggen.鈥�

鈥淰oor hem is technologie z贸 fascinerend dat hij vindt dat iedereen erover zou moeten weten. En daar kan ik me alleen maar bij aansluiten, want de experts van morgen zitten vandaag in de schoolbanken. D谩谩r wil ik ze bereiken.鈥�