黑料福利网

Voor PhD-student Sajedeh Rasti en hoogleraar Dani毛l Lakens van de Human Technology Interaction-groep (faculteit IE&IS) was het meer dan een experiment met subsidieaanvragen. Het was een poging om te onderzoeken of wetenschap ook anders georganiseerd kan worden: met minder competitie en meer samenwerking.

Rasti doet onderzoek naar co枚rdinatie in de wetenschap. Hierbij stemmen onderzoekers samen af welke onderzoeksrichtingen prioriteit krijgen en wie welke taken op zich neemt. 鈥淲at als wetenschappers niet met elkaar concurreren om onderzoeksgeld, maar samen bepalen welke idee毛n het belangrijkst zijn?鈥�

Toen er een call binnenkwam voor het aanvragen van onderzoeksgeld van NWO Open Science NL, zagen Rasti en Lakens dat als d茅 kans om haar onderzoek in de praktijk te brengen.

We vroegen de wetenschappers 茅cht iets nieuws en dat was best spannend.

PhD-student Sajedeh Rasti

Ze deden een oproep binnen de Nederlandse gemeenschap van metawetenschappers om mee te denken. 鈥淲e vroegen 茅cht iets nieuws, en dat was best spannend鈥�, zegt Rasti, 鈥渕aar het hielp dat Dani毛l aan boord was, omdat veel mensen hem kennen en vertrouwen.鈥�

Twintig onderzoekers van twaalf Nederlandse universiteiten sloten zich aan en vormden samen de Netherlands Metascience Coalition. De deelnemers aan de coalitie zijn volgens Rasti onderzoekers die zich verbonden voelen door eenzelfde vraag: hoe kan de wetenschap beter? Niet alleen in inhoud, maar ook in organisatie.

Het proces omdraaien

Hun aanpak draaide het gebruikelijke proces van subsidieaanvragen om. In plaats van dat ieder vanuit een eigen idee een aanvraag opstelde, begon de groep met gezamenlijke gesprekken over welke onderzoeksvragen het meest urgent waren.

鈥淲e bepaalden s谩men het grote gedeelde doel. Daarbij namen we ieders inhoudelijke expertise en eigen manier van onderzoek doen mee om ons voorstel naar een hoger niveau te tillen鈥�, zegt Rasti.

Twee aanvragen

Daarna volgde een keuze die het hele proces bepaalde: het voorstel werd niet centraal geschreven door 茅茅n team, maar opgesplitst in twee groepen, elk met een eigen invalshoek.

E茅n team onderzocht hoe onderzoekers zelf Open Science verder kunnen brengen, bijvoorbeeld met interventies en praktische hulpmiddelen die een open onderzoekscultuur ondersteunen. Het andere team keek naar hoe universiteiten en onderzoeksinstituten ervoor kunnen zorgen dat onderzoekers Open Science vaker kunnen toepassen.

Volgens Lakens vullen die twee benaderingen elkaar aan. 鈥淎ls 茅茅n voorstel geen subsidie had gekregen, had je nog steeds een deel van het geheel gehad. Maar samen vertellen ze een completer verhaal.鈥�

Feedback van concurrent

In het schrijfproces werd bewust gekozen voor een werkwijze die in de academische wereld ongebruikelijk is. De twee teams gaven elkaar feedback op hun voorstellen.

鈥淛e bent elkaars concurrent voor dezelfde subsidiepot, maar we hielpen elkaar om een beter voorstel te schrijven鈥�, zegt Lakens. Hij noemt dat 鈥榞eorganiseerde scepsis鈥�: een ingebouwd moment van kritische reflectie. 鈥淒at gebeurt normaal alleen als iemand toevallig tijd heeft. Wij hebben het bewust in het proces opgenomen.鈥�

Een deelnemer zei: 鈥楧it is hoe ik hoopte dat de wetenschap zou zijn鈥�.

PhD-student Sajedeh Rasti

Rasti: 鈥淒eelnemers gaven aan dat ze veel energie en plezier haalden uit het intensief samenwerken op deze manier. Iemand zei 鈥楧it is wat ik hoopte hoe de wetenschap zou zijn鈥�.

De onzichtbare rol van co枚rdinatie

Binnen het project speelde Rasti een centrale rol. Ze organiseerde bijeenkomsten, bewaakte de planning en zorgde dat alle losse onderdelen uiteindelijk samenkwamen in 茅茅n coherent geheel. Ze staat niet als aanvrager op de toegekende subsidies, terwijl haar werk cruciaal was voor het tot stand komen ervan.

鈥淛e hebt iemand nodig die het proces co枚rdineert鈥�, zegt Lakens. 鈥淢aar die rol bestaat nauwelijks in hoe we succes meten in het huidige systeem. Dat zou anders gewaardeerd moeten worden.鈥�

Tijd, druk en samenwerking in de praktijk

De samenwerking vroeg veel tijd en afstemming. De groep begon negen maanden voor de deadline, maar zelfs dat bleek krap. Onderzoekers moesten agenda鈥檚 op elkaar afstemmen, prioriteiten bepalen en ruimte maken in al volle schema鈥檚. 鈥淛e moet iedereen tijd geven voor elke stap鈥�, zegt Lakens. In de zomer werd dat extra lastig vanwege de vakantieperiode. 鈥淛e bent minder flexibel: je kunt niet even zelf op het strand met je laptop verder schrijven aan het voorstel.鈥�

Dit laat zien hoe het ook kan, al is het niet de 茅nige manier.

Hoogleraar Dani毛l Lakens

Dat onderzoekers op deze manier samenwerken in plaats van elkaar te beconcurreren, is zeldzaam, zegt Lakens. 鈥淚n sommige wetenschapsvelden is het noodzakelijk om samen onderzoeksrichtingen te bepalen鈥�, zegt hij. 鈥淏ij CERN bijvoorbeeld (het grootste onderzoekscentrum ter wereld voor deeltjesfysica, red.) werkt iedereen samen aan 茅茅n enorme, dure machine. Daar heb je geen keuze: je moet samenwerken en samen bepalen wat je onderzoekt.鈥�

Binnen de meeste wetenschappelijke disciplines ontbreekt zo鈥檔 dwingende reden, waardoor competitie eerder de norm is dan samenwerking.

Meer dan een subsidieaanvraag

Toch overheerst bij beiden de overtuiging dat deze manier van werken iets wezenlijks laat zien. 鈥淗et laat zien hoe het ook kan, al is het natuurlijk niet de 茅nige manier鈥�, zegt Lakens.

Daarbij doelt hij niet alleen op subsidieaanvragen, maar ook op hoe wetenschap georganiseerd kan worden. 鈥淲ij wilden iets doen dat goed is voor de wetenschap als geheel鈥�, vult Rasti aan.

Twee keer bingo

Beide geco枚rdineerde aanvragen werden gehonoreerd door NWO. 鈥淒at is best cool voor een nieuwe manier van werken鈥�, zegt Lakens tevreden. Met de funding worden twee postdocs aangesteld en in september is de kick-off van de projecten.

鈥淒e vraag is of onze voorstellen beter waren dan de rest. Ja, we hebben de funding gekregen, maar gaan we daadwerkelijk betere resultaten opleveren? Dat zal moeten blijken, maar mensen zijn enthousiast鈥�, zegt Lakens.

Als iedereen alleen voor zichzelf gaat, verandert er niets in de wetenschap.

Sajedeh Rasti

Rasti鈥檚 keuze om vooral te co枚rdineren en verbinden, zonder zelf aanvrager te zijn, is een gedurfde voor een jonge onderzoeker in een systeem dat individuele prestaties zwaar beloont. 鈥淛e denkt natuurlijk ook aan je eigen carri猫re鈥�, zegt ze. 鈥淢aar als iedereen alleen voor zichzelf gaat, verandert er niets.鈥�

Wat haar drijft, is juist dat bredere perspectief: wetenschap beter organiseren, met minder competitie en meer samenwerking. 鈥淥ver tien jaar werken we hopelijk in een beter systeem鈥�, zegt ze. 鈥淎ls dit daaraan bijdraagt, dan is dat het waard.鈥�