黑料福利网

Jennifer van den Berg noemt zichzelf de eeuwige twijfelaar. Ze zegt het met een lach, maar ze meent het. 鈥淒e vraag 鈥榳at nu鈥� loopt als een rode draad door mijn leven heen. En ik twijfel continu aan mezelf, aan de plek waar ik zit, of ik het wel kan.鈥�

Na haar promotie aan de 黑料福利网, ging ze aan de slag bij een commercieel bedrijf, en keerde in 2024 terug als postdoc bij Innovation, Technology Entrepreneurship & Marketing binnen de faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences.

Nu onderzoekt ze hoe vertrouwen en psychologische veiligheid in teams die werken in het technische domein helpen om open te spreken, fouten te maken en daarvan te leren. Ironisch genoeg voelde ze zichzelf lange tijd niet altijd veilig om dat te doen.

Expert versus twijfel

鈥淚n de academische wereld word je opgeleid om expert te zijn鈥�, zegt Van den Berg. 鈥淛e moet weten waar je het over hebt, een plan hebben, laten zien dat je de beste bent.鈥�

Tegelijkertijd is twijfel juist de kern van wetenschap. Vragen stellen, aannames onderzoeken, niets zomaar aannemen. 鈥淒ie tegenstelling vind ik interessant. In ons onderzoek mogen we twijfelen. Maar als persoon moeten we vooral zeker zijn van onszelf. Dat wringt.鈥�

In ons onderzoek mogen we twijfelen, maar als persoon moeten we vooral zeker zijn van onszelf. Dat wringt.

Jennifer van den Berg

Tijdens haar promotie tussen 2017 en 2021 onderzocht Van den Berg organisatieveerkracht, vooral in de zorg. Ze onderzocht welke factoren bepalen of teams met tegenslag kunnen omgaan. Vertrouwen bleek cruciaal. Net als het gevoel dat je iets kunt zeggen, ook als anderen het niet met je eens zijn.

Voor haar sluit de definitie van Harvard-professor over psychologische veiligheid hier goed bij aan: het gedeelde gevoel in een team dat je je kunt uitspreken zonder angst voor negatieve gevolgen.

Grijze gebieden

鈥淧sychologische veiligheid wordt vaak verward met social safety鈥�, vertelt Van den Berg over haar vakgebied. 鈥淪ocial safety gaat over grote incidenten of grensoverschrijdend gedrag, over basale veiligheid van jou als persoon. Psychologische veiligheid zit juist in de grijze gebieden. In vergaderingen waarin iedereen beleefd blijft, maar zich ongemakkelijk voelt en niemand iets zegt. Of in situaties waarin iets 鈥榥u eenmaal zo gaat鈥�.鈥�

Binnen de universiteit ziet ze veel van die momenten, bijvoorbeeld rond co-auteurschap. 鈥淗et is vaak normaal dat een promovendus het meeste werk doet en dat een hoogleraar als co-auteur wordt genoemd, ook als die misschien niet veel heeft bijgedragen. Dat wordt gezien als onderdeel van het systeem.鈥�

Observeren en uitspreken

Ze zegt het rustig en niet beschuldigend, eerder observerend. 鈥淒at is hoe het werkt in het wetenschappelijke systeem, en wetenschappers groeien op in dit systeem. Dan ga je dit vanzelf normaal vinden.鈥�

Van den Berg vindt het niet normaal, en durft zich daarover uit te spreken. 鈥淒at is niet altijd comfortabel. Veel promovendi en postdocs zijn voorzichtig. Hun carri猫re hangt af van aanbevelingen, van publicaties, van netwerken. Dan is het logisch dat ze niet te kritisch durven zijn.鈥�

Als we iets vaker zouden zeggen: hier weet ik het ook even niet, dan zou dat al veel schelen.

Jennifer van den Berg

Zelf voelt ze meer ruimte. 鈥淚k weet dat ik geen klassieke academische carri猫re ambieer. Dat maakt het makkelijker om dingen te benoemen. Maar eigenlijk is het vreemd dat je pas vrijuit durft te spreken als je niets meer te verliezen denkt te hebben.鈥�

鈥淚k denk dat het goed is als we vaker eerlijk zijn en durven toegeven dat we niet alles weten. Of dat je niet meteen een antwoord hebt, en ergens op moet terugkomen. Ik denk dat daar behoefte aan is. Binnen onze universiteit, binnen de wetenschap.鈥�

Blik naar binnen

鈥淚k ben kritisch op externe organisaties waarnaar ik onderzoek doe, maar het is ook goed om de blik naar binnen te richten. Wat valt er hier intern nog te verbeteren? Daar ben ik in mijn eigen onderzoeksgroep (Innovation Technology Entrepreneurship & Marketing, red.) mee aan de slag gegaan.鈥�

Zo constateerde ze dat er van alles gebeurt op centraal niveau op het gebied van psychologische veiligheid, maar dat dat binnen de faculteiten nog niet altijd is doorgesijpeld. 鈥淎ls je op de werkvloer van de groep met psychologische veilighed aan de slag wilt, moet bijvoorbeeld HR of L&D betrokken worden, terwijl zij niet altijd de capaciteit hebben om te helpen.鈥�

Toch is ze hoopvol: 鈥淚k merk dat collega鈥檚 zich steeds meer realiseren hoe belangrijk psychologische veiligheid is. Groepen willen er echt mee aan de slag. Dat is de eerste stap.

Tussenpositie

Als postdoc bevindt ze zich in wat zij een tussenzone noemt. 鈥淧romovendi hebben vier jaar om ergens naartoe te werken Stafleden hebben een vast contract en daarmee zekerheid. Postdocs zitten ertussenin: ze hebben een tijdelijk contract, hun ontwikkelroute is onduidelijk. En ze moeten presteren terwijl ze ook alweer moeten solliciteren voor hun volgende stap. Dat maakt hun positie kwetsbaar.鈥�

Om de positie van postdocs zichtbaarder te maken en te versterken, is ze actief lid van de Postdoc Association van de 黑料福利网. 鈥淚k wil bijdragen. Ik geloof dat wanneer we hier opener over twijfel en ongemak durven spreken, mensen minder snel vastlopen of uitvallen.鈥�

De eeuwige twijfelaar

鈥淚k heb jarenlang veel sollicitaties gehad voor universitaire functies. Ik heb gemerkt dat het not done is om daar je twijfels te laten zien. Ze willen vijfjarenplannen zien, een verkooppraatje horen, want je moet heel zeker zijn in je werk. Daar schikte ik me dan vaak in, maar dat is niet wie ik ben.鈥�

Luipaardbroek op de bank

Wie ze w茅l is, laat Van den Berg zien in haar Ik zit in mijn luipaardbroek op de bank, dat vandaag, op Internationale Vrouwendag, is verschenen. Geen wetenschappelijk werk, maar een persoonlijk dagboek, dat ze bijhield in de periode dat ze promoveerde. Over impostergevoelens. Over bevestiging zoeken. Over jezelf kwijtraken en weer terugvinden.

鈥淎ls ik hierover spreek, zie ik vaak bevestiging, vooral bij vrouwen. Daarom vind ik het belangrijk om te laten zien dat je m谩g twijfelen. Als onderzoeker ben je vooral met je hoofd bezig. Ik was het contact met mijn gevoel kwijtgeraakt. Dat zie je in het boek terug. Ik dacht altijd dat ik op een dag 鈥榢laar鈥� zou zijn. Dat ik dan zeker zou zijn van mezelf. Maar zo werkt het niet. Je bent nooit af.鈥�

Kwetsbaarheid als begin

Wat ze hoopt? Geen verkoopaantallen als doel op zich. Maar gesprekken op gang brengen. 鈥淚k wil niet alleen signeren en weer naar huis. Ik wil dat mensen met elkaar in gesprek gaan. Over waar ze zich voor schamen. Over wat ze moeilijk vinden. Over waar ze aan twijfelen.鈥�

Misschien begint psychologische veiligheid wel bij 茅茅n persoon die durft te spreken.

Jennifer van den Berg

Dat geldt ook voor de universiteit. 鈥淲e zijn allemaal slimme mensen. Maar dat betekent niet dat we alles zeker weten. Als we iets vaker zouden zeggen: hier weet ik het ook even niet, dan zou dat al veel schelen.鈥�

鈥淒at betekent niet dat we maar alles moeten zeggen wat we op ons hart hebben, want uiteindelijk gaat het erom dat we ons samen veilig voelen. Dat probeer ik met mijn boek uit te stralen.

De luipaardbroek is geen grap. Hoewel ze zich niet comfortabel voelt in het middelpunt van de belangstelling, voelt ze toch een drang om zichzelf te laten zien. Een roze auto, opvallende kleding. En toch zit er nog aarzeling.

Zichtbaar zijn en twijfelen

鈥淢isschien is dat precies het punt. Je mag zichtbaar zijn 茅n twijfelen. Je mag deskundig zijn 茅n zoeken. Voor mij horen die dingen bij elkaar.鈥�

鈥淓n misschien begint psychologische veiligheid daar wel. Bij 茅茅n persoon die hardop durft te zeggen wat anderen alleen denken.鈥�