ºÚÁϸ£ÀûÍø

Waar klassieke implantaten in het lichaam juist ontworpen worden om zoveel mogelijk ‘onzichtbaar’ te zijn om een ontstekingsreactie te voorkomen, zet Anthal Smits, gespecialiseerd in weefselregeneratie, het immuunsysteem juist aan. ‘Ontsteking is niet alleen iets wat je moet vermijden,’ zegt Smits. ‘Het is ook de start van de genezing. Zonder ontstekingsreactie krijgt het lichaam geen seintje voor herstel.’

Miljarden kleine bouwvakkers in je lijf

Anthal Smits is biomedisch ingenieur in hart en nieren. Hij studeerde ooit werktuigbouwkunde, maar raakte gefascineerd door het menselijk lichaam.

Tijdens zijn promotieonderzoek ontwikkelde hij regeneratieve hartkleppen op basis van afbreekbaar kunststof die door het eigen lichaam langzaam worden afgebroken en vervangen door eigen celmateriaal.

‘Hoe meer ik over het lichaam leer, hoe meer ik me verwonder,’ zegt hij. ‘Witte bloedcellen, belangrijk in het immuunsysteem, zijn eigenlijk een soort opzichters op de bouw. Als artsen een kunsthartklep implanteren zit die na een dag al vol met witte bloedcellen die andere cellen aantrekken.’

Witte bloedcellen signaleren naar andere cellen dat er iets gerepareerd moet worden en die werken dan als ‘miljoenen kleine bouwvakkers’ in je lijf om een nieuwe hartklep te maken op het transplantaat, dat na een poos helemaal is opgelost. Wat overblijft is een volledig natuurlijke hartklep, gemaakt door het lichaam zelf.

'Al die cellen communiceren met elkaar als een heleboel kleine mannetjes en vrouwtjes in je lijf, waar je geen weet van hebt. Ze tasten hun omgeving af, passen hun functie aan op basis van wat ze vinden en werken als een echt collectief samen. Dat vind ik fascinerend.’

Anthal Smits
universitair hoofddocent Immunoregeneratie

Een regeneratieve stent voor bloedvaten

Het aanzetten van het lichaamseigen immuunsysteem vormt ook de basis van , de ºÚÁϸ£ÀûÍø-spin-off die voortkwam uit jarenlang onderzoek van Smits en zijn collega’s. Het bedrijf ontwikkelt regeneratieve stents: dunne buisjes van afbreekbaar polymeer die een bloedvat openhouden, maar daarna oplossen terwijl het lichaam een nieuwe vaatwand vormt.

De stent verdwijnt; het gezonde weefsel blijft. In klinische tests wordt de technologie nu toegepast bij patiënten met etalagebenen en gevaarlijke vaatvernauwingen: een innovatie die letterlijk amputaties kan voorkomen.

Wanneer het onderzoek die fase bereikt, verandert de rol van de wetenschapper. ‘Op een gegeven moment gaat het niet alleen meer over ideeën, maar ook over regelgeving en productie,’ vertelt Smits. ‘Dan wordt het een ander spel, met investeerders en heel veel precieze herhalingen. Dat is nodig, maar niet mijn sterkste kant als wetenschapper. Daarom is de samenwerking met een spin-off bedrijf dat zich met name op die aspecten richt heel belangrijk.’

Hij onderhoudt nauwe banden met STENTiT. ‘We analyseren samen de resultaten, formuleren nieuwe onderzoeksvragen, de wisselwerking tussen wetenschap en medische toepassingen blijft belangrijk.’

Levens verbeteren, niet verlengen

‘Ons doel is niet om levens te verlengen, maar om de kwaliteit ervan te verbeteren,’ zegt Smits. ‘We maken hartkleppen voor jonge kinderen, omdat zij nog een heel leven voor zich hebben. Zo kunnen we een grote impact hebben, zowel voor de patiënt als de maatschappij op langere termijn. Het is voor investeerders vaak wel belangrijk dat er ook een directe markt is, dat is soms frustrerend.’

Onderzoekers willen graag dat regeneratieve behandelmethoden voor iedereen toegankelijk zijn. Een business case met investeerders is een belangrijke weg voor de toepassing in ziekenhuizen, daarnaast benadrukt Smits dat open kennisdeling ook belangrijk is.

‘Wij vragen niet aan de lopende band patenten aan, maar sturen juist aan op zo transparant mogelijk resultaten naar buiten brengen. Ook het delen van kennis naar het brede publiek, bijvoorbeeld met een expositie op Dutch Design Week is ontzettend belangrijk voor een breed draagvlak voor nieuwe technologieën.’

De toekomst van regeneratieve zorg

De toekomst van zijn onderzoek ligt volgens Smits trouwens niet zozeer in nieuwe technologie, maar in gepersonaliseerde zorg.

‘De volgende stap is dat we implantaten kunnen maken die echt passen bij een specifieke patiënt. Geen one-size-fits-all meer,’ legt hij uit. ‘Dat is wat regeneratieve geneeskunde zou moeten zijn: betaalbaar, effectief en voor iedereen toegankelijk.’

Biomedical engineers vormen een belangrijke schakel tussen biologie, techniek en kliniek.  ‘Je moet de taal van die arts, de immunoloog, de bioloog en de engineer spreken,’ legt Anthal Smits uit. ‘Zonder de brugfunctie van de biomedical engineer vinden en begrijpen ze elkaar veel minder.’

Samen werken deze experts als een collectief, net als de miljarden cellen in ons lichaam die samenwerken om ons gezond te houden, aan oplossingen die geen enkel vakgebied op zichzelf kan bereiken.