AI bedreigt wiskunde, waarschuwen onderzoekers
Een internationale groep wiskundigen trekt aan de bel over de snelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI) in hun vakgebied.
Ze vrezen dat wetenschappelijk onderzoek speelbal wordt van commerci毛le techgiganten, dat vakbladen overspoeld raken met onbetrouwbare resultaten en de autonomie van de wetenschapper verdwijnt. Zij roepen vakgenoten op in actie te komen en doen aanbevelingen in de Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics. Ze nodigen andere wetenschappers uit deze verklaring te ondertekenen.
Het initiatief ontstond vorig jaar tijdens een workshop aan de Universiteit Leiden. Onder leiding van Jim Portegies (wiskundige aan de 黑料福利网) stelde een internationale groep van zestien onderzoekers daarna de definitieve tekst op.
De groep formuleert vijf belangrijke risico鈥檚 van AI voor de wiskunde: onbetrouwbare uitkomsten, ontbrekende bronvermelding, afhankelijkheid van gesloten commerci毛le systemen om bij te kunnen dragen aan onderzoekswiskunde, opgeklopte claims en het verlies van wetenschappelijke onafhankelijkheid.
Onder de ondertekenaars bevinden zich enkele van de meest vooraanstaande wiskundigen van onze tijd, waaronder winnaar van de Fieldsmedaille Terence Tao en voormalig minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf.
Wat gebeurt er als een wiskundig bewijs niet langer het werk is van een mens, maar van een gesloten AI-model waar academici geen toegang toe hebben, vragen de opstellers van de verklaring zich af. Wie is er verantwoordelijk voor eventuele fouten, en wie krijgt de eer als het bewijs klopt? Hoe is vast te stellen of een door AI gegenereerd bewijs werkelijk nieuw is, of slechts een slimme herformulering van bestaand werk zonder behoorlijke bronvermelding?
鈥淒aarnaast trekt de opmars van AI de achterliggende wiskundige modellen midden in het maatschappelijke debat鈥�, stelt Portegies. 鈥淭echnologie毛n die hiermee worden ontwikkeld, raken direct aan gevoelige ethische kwesties, van militaire toepassingen en massale surveillance tot politieke desinformatie en ecologische schade.鈥�
Geen verbod, maar aanbevelingen voor verantwoord gebruik
De onderzoekers willen AI niet verbieden, maar moedigen hun collega鈥檚 aan in actie te komen en doen aanbevelingen voor individuen en organisaties, zoals openheid over AI-gebruik, zorgvuldige bronvermelding en 谩ltijd een menselijke eindverantwoordelijke. Ook willen ze aanvullend beleid van universiteiten, wetenschappelijke bladen en subsidieverstrekkers dat de kwaliteit van wiskundig onderzoek beschermt. Daarnaast zou de politiek de AI-sector strenger moeten reguleren en investeren in publieke alternatieven, zodat kennis en macht niet volledig bij commerci毛le techbedrijven komen te liggen.
Internationale topwiskundige Terence Tao tekent ook
De Australisch-Amerikaanse wetenschapper Terence Tao heeft de Leiden Declaration ook ondertekend. Hij wordt wereldwijd beschouwd als een van de belangrijkste wiskundigen van dit moment. Voor zijn onderzoek ontving hij de Fieldsmedaille, de belangrijkste onderscheiding binnen de wiskunde. Tao werkt zelf veel met AI en gebruikt deze volop om zijn eigen bewijzen te controleren. Desondanks zegt hij bij zijn ondertekening: 鈥淒it is het resultaat van maandenlange inbreng over de fundamentele waarden en doelen van de wiskundige gemeenschap. Achteraf gezien hadden we deze vragen jaren geleden al systematisch moeten bespreken, maar dit proces was hoe dan ook uiterst waardevol en het eindresultaat is uitstekend. Ik onderschrijf de standpunten en aanbevelingen in deze verklaring dan ook van harte.鈥�
Foto: UCLA
Recent slaagde een intern model van techbedrijf OpenAI (maker van ChatGPT) erin om een bekend wiskundig vraagstuk op te lossen (het zogenoemde -probleem, dat draait om de plaatsing van punten in een vlak, op een zodanige manier dat zoveel mogelijk punten afstand 茅茅n tot elkaar hebben). Hoewel het wiskundige bewijs wel is gedeeld, blijft het model waarmee het resultaat is behaald, en de methoden waarop dat model is getraind, een gesloten boek.
鈥淒eze casus roept grote zorgen op over gesloten toegang, onvoldoende erkenning van gerelateerde idee毛n, en gebrek aan transparantie over methoden en het gebruik van bronnen鈥�, zegt Rodrigo Ochigame van de Universiteit Leiden, die de workshop mede organiseerde waar het idee voor de verklaring ontstond.
鈥榃iskunde is mensenwerk en moet dat altijd blijven鈥�
De International Mathematical Union (IMU), de wereldwijde koepelorganisatie van wiskundigen, . 鈥淲e nemen de snelle ontwikkeling en de impact van kunstmatige intelligentie op ons vakgebied uiterst serieus鈥�, stelt Ulrike Tillmann, vice-president van de IMU.
鈥淗et biedt spannende nieuwe kansen, maar roept ook fundamentele vragen op die we niet onbeantwoord kunnen laten. Door deze verklaring te ondertekenen, bevestigt de IMU dat de toekomst van wiskundig onderzoek geleid moet worden door menselijk oordeel, eerlijke en transparante praktijken, en de gedeelde waarden van de wereldwijde wiskundegemeenschap. Wiskunde is mensenwerk en moet dat altijd blijven.鈥�
De is een initiatief van individuele onderzoekers. Andere wetenschappers kunnen de verklaring zelf ondertekenen. Op 26 juli 2026 presenteert Jim Portegies de verklaring tijdens het Internationaal Wiskundecongres (ICM) in Philadelphia.
Mediacontact
Het laatste nieuws
